Vertrouwen werkt!

Terug
vertrouwen.jpg

In veel organisaties is sprake van gestold wantrouwen, constateert Carla Raben. Dat is niet alleen frustrerend en omslachtig, het kost ook nog eens handen vol geld.

In de bestuurskunde kennen we de principaal–agent-theorie. De kern van deze theorie is dat een leidinggevende of opdrachtgever (de principaal) nooit precies weet wat de agent (werknemer of opdrachtnemer) doet in de uren dat hij of zij voor hem of haar aan het werk is. De werknemer weet dit zelf wel, en dat betekent dat de opdrachtgever per definitie een informatieachterstand heeft. Stel nu eens dat de werknemer niet alleen de belangen van de opdrachtgever behartigt, maar ook een beetje zijn eigen belangen? De achterdocht is geboren!

Wantrouwen

De Pavlov-reactie op deze achterdocht is toenemende controle. Geïnstitutionaliseerd wantrouwen noem ik het. In de gezondheidszorg – maar ook in het onderwijs of bij de politie – klagen professionals dat ze steeds meer tijd kwijt zijn aan administratie en registratie, allemaal bedoeld om de principaal gerust te stellen. Schijnzekerheid, net als de prikklok van vroeger, want wie weet wat er tussen in- en uitklokken gebeurt?

Staatssecretaris van Volksgezondheid Martin van Rijn bevond zich onlangs in een lastig parket nadat zijn eigen vader de noodklok luidde over de verzorging van zijn vrouw – de moeder van de staatsecretaris. In rap tempo kondigde hij een twintigtal maatregelen aan die dit soort misstanden moeten voorkomen. Nu heb ik niets tegen maatregelen bij slechte zorg in verpleeghuizen of waar dan ook. Als dochter van een moeder die achttien jaar lang kampte met de ziekte van Alzheimer weet ik uit eigen ervaring hoe ongelooflijk belangrijk het is dat je vader of moeder in goede handen is. En hoe verdrietig het is wanneer dit niet het geval is.

Tij keren

Ik zie tussen de regels door dat Van Rijn wel snapt dat regels om regels niet het verschil gaat maken. En ik juich het toe dat hij aankondigt dat de bureaucratie de komende vier jaar met tien procent verlaagd moet worden. En dat de verpleeghuizen die het goed doen minder controle zullen krijgen. Het is een begin, maar het is niet voldoende om het tij echt te keren. Er is meer nodig.

Het beleid van Van Rijn is nog teveel gevoed door de principaal–agent-theorie. Ik lees bijvoorbeeld: ‘ Zodra patiënten merken dat er structureel iets mis is in de zorg, gaat een stuurgroep meekijken tot de zaak weer op orde is.’ Dit lijkt me typisch een geval van het paard achter de wagen spannen.

Hart en ziel

Professionals willen niet anders dan hun werk goed doen. Zij verstaan hun vak, en oefenen dit met hart en ziel uit. Wat nodig is, is meer ruimte voor de professional, minder regels en minder bureaucratie. Geen wantrouwen maar vertrouwen. Dat gaat meer verschil maken dan een stuurgroep achteraf en is bovendien stukken goedkoper.

Datum: 17.02.2015
Bron: nieuworganiserenblog